در شرایطی که ایران پس از ماهها تنشهای اجتماعی و سیاسی، در حال تلاش برای بازگشت به روند عادی است، دسترسی به اینترنت به طور کامل و گسترده قطع شده است. بر اساس گزارشهای معتبر، این وضعیت از حدود یک هفته پیش آغاز شده و تاکنون هیچ اطلاعیهای از سوی مسئولان در مورد زمان رفع این مشکل منتشر نشده است. این قطعی، که در اصل یک مشکل امنیتی به نظر میرسد، اکنون به یک بحران اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. در این خبرنامه، به تحلیل اقتصادی این بحران، تأثیرات آن بر بازارهای مختلف، به ویژه بازار شب عید، و راهکارهای پیشنهادی برای مسئولان و کسبوکارها میپردازیم.
تحلیل اقتصادی قطعی اینترنت
اینترنت در دنیای امروز، یک زیرساخت اساسی برای اقتصاد است. از تجارت الکترونیک و پرداختهای آنلاین تا ارتباطات کسبوکارها و خدمات آنلاین، اینترنت امروزه نه یک ابزار کمکی، بلکه یک موتور اصلی رشد اقتصادی است. در ایران، که اقتصاد بسیار وابسته به اینترنت است، قطعی اینترنت نه تنها باعث از دست دادن فرصتهای تجاری، بلکه ایجاد تلفات مستقیم مالی میشود.
بر اساس تخمینهای اقتصاددانان، هر روز قطعی اینترنت حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومان خسارت به اقتصاد وارد میکند. این رقم در یک هفته قطعی، معادل ۱.۴ تا ۲.۱ تریلیون تومان است. این اعداد نه تنها شامل خسارات مستقیم کسبوکارها است، بلکه شامل تلفات ناشی از توقف تولید، کاهش تولید و از دست دادن فرصتهای درآمدی در بخشهای مختلف اقتصادی میشود.
در سطح بزرگتر، این قطعی باعث کاهش تولید و درآمد در بخشهایی مانند تولید، خدمات، صنایع دستی و کالاهای ارائهشده از طریق فروشگاههای آنلاین میشود. این بحران، همچنین میتواند به تشدید تورم و کاهش اعتماد سرمایهگذاران منجر شود، زیرا ناامنی در زیرساختهای اساسی، نشاندهنده ناپایداری در سیستم اقتصادی است.
تأثیرات بحران اینترنت بر بازار شب عید
شب عید یکی از مهمترین روزهای تجاری در سال است. در این روز، بسیاری از خانوادهها خریدهای ویژه برای جشن عید انجام میدهند، از جمله لباس، غذا، شیرینی، تزئینات و هدیه. در ایران، بخش قابل توجهی از این فروشها از طریق اینترنت و فروشگاههای آنلاین انجام میشود. اما در حال حاضر، با قطعی اینترنت، این فرصت گرفتار شده است.
کسبوکارهایی که در سالهای اخیر برای افزایش فروش در شب عید، سرمایهگذاری کردهاند، اکنون با تلفات بسیار زیادی مواجه هستند. فروشگاههای آنلاین، که برای این روز تعداد زیادی از سفارشات را پیشبینی کرده بودند، اکنون نمیتوانند سفارشات را دریافت یا پردازش کنند. این موضوع نه تنها خسارات مالی را افزایش میدهد، بلکه اعتماد مشتریان نیز به این کسبوکارها کاهش مییابد.
علاوه بر این، بسیاری از فروشندگان کوچک و خانگی که در سایتهایی مانند دیجیکالا، بانک ایران، و دیگر پلتفرمهای تجارت الکترونیک فعالیت دارند، اکنون نمیتوانند به فروش برسند. این بحران، بیشترین تأثیر را بر کسبوکارهای کوچک و متوسط دارد، که بیشترین وابستگی را به اینترنت دارند.
توصیه به مسئولان
- بازگشت سریع به اینترنت: مسئولان باید با اولویت بالا، زمان دقیق بازگشت اینترنت را اعلام کنند. اطلاعرسانی شفاف و زودهنگام میتواند از ایجاد ترس و ناامیدی در میان مردم جلوگیری کند.
- حمایت مالی از کسبوکارها: دولت باید با ارائه تسهیلات و تخفیفهای مالی، از کسبوکارهایی که در این شرایط بحرانی قرار دارند، حمایت کند. این حمایت میتواند شامل کاهش مالیات، تسهیلات بازسازی و ارائه کمکهای اضطراری باشد.
- تقویت زیرساختهای اینترنتی: در بلندمدت، باید روی تقویت زیرساختهای اینترنتی و ایجاد سیستمهای امنیتی قویتر تمرکز شود تا از قطعیهای مشابه در آینده جلوگیری شود.
- ایجاد مکانیزمهای پاسخگویی سریع: باید یک مکانیزم اضطراری برای پاسخگویی سریع به قطعیهای اینترنتی ایجاد شود تا در صورت بروز مشکلات مشابه کسب و کارها بتوانند ارتباط خود را با مشتریان را نگه دارند.
توصیه به کسبوکارها
- استفاده از راههای جایگزین ارتباطی: از تماس تلفنی، پیامرسانهای متنی (مانند واتساپ، تلگرام، سلفی) و پلتفرمهای اجتماعی (مانند اینستاگرام، توییتر) برای ارتباط با مشتریان و همکاران استفاده کنید.
- تقویت فروش حضوری: در صورت امکان، به فروش حضوری روی آورید. اطلاعرسانی در مورد آدرس و ساعات کاری به مشتریان اهمیت دارد.
- ارائه خدمات دیجیتال موقت: ارسال اطلاعات محصولات و قیمتها از طریق ایمیل یا پیامک. ایجاد یک صفحه فرود (Landing Page) ساده با اطلاعات تماس و پیشنهادات ویژه.
- مدیریت انتظارات مشتریان: اطلاعرسانی شفاف به مشتریان در مورد وضعیت فروش آنلاین. عدم انتشار تصاویر یا ویدیوهایی که نشاندهنده موجود بودن کالاها است، مگر اینکه مطمئن باشید امکان تحویل وجود دارد.
- ارتباط فعال با مشتریان: ارسال پیامهای تبریک و ارائه تخفیفهای ویژه به عنوان یک اقدام مثبت برای حفظ ارتباط با مشتریان.
- برنامهریزی برای بحرانها: ایجاد سیستمهای پشتیبان و روابط با تأمینکنندگان جایگزین. داشتن یک برنامه اضطراری برای مدیریت قطعیهای اینترنت در آینده.
- استفاده از شبکههای اجتماعی: به اشتراک گذاشتن اخبار، اطلاعات و پیشنهادات ویژه از طریق شبکههای اجتماعی.
اظهارات رضا الفتنسب (رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی)
رضا الفتنسب در مصاحبه با رسانههای مختلف، ضمن تأکید بر تأثیرات مخرب قطعی اینترنت بر کسبوکارها، بر لزوم حمایتهای دولتی و تقویت زیرساختهای اینترنتی تأکید کرده است. وی همچنین اشاره کرده است که کسبوکارها باید در فضای اینترنت داخلی ردپایی از خود به جا بگذارند تا در شرایط خاص کشور کمتر دچار خسارت شوند، هرچند اکنون فضای داخلی نیز به طور کامل قابل استفاده نیست. الفتنسب همچنین به مسائل امنیتی مرتبط با استارلینک اشاره کرده و گفته است که به دلیل مسائل امنیتی، کمتر کسی حاضر به استفاده از آن است، به خصوص در حوزه کسبوکارها.
نکات مهم
- در حال حاضر: امکان استفاده از اکثر خدمات آنلاین از جمله بانکداری، پرداختها، و سایر خدمات دیجیتال وجود ندارد.
- استارلینک: استفاده از استارلینک به دلیل نگرانیهای امنیتی و محدودیتهای قانونی در ایران، توصیه نمیشود.
- فضای داخلی: با وجود قطعی اینترنت، فضای اینترنت داخلی نیز به طور کامل قابل استفاده نیست و سرعت و پایداری آن پایین است.
جمع بندی
قطعی اینترنت در ایران به یک بحران اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. هر روز حدود 200 تا 300 میلیارد تومان خسارت به اقتصاد وارد میشود و کسبوکارهای اینترنتی، به ویژه در بازار شب عید، از دست رفتهاند. مسئولان باید با اولویت بالا قطعی را رفع کنند، حمایت مالی ارائه دهند و زیرساختها را تقویت کنند. کسبوکارها نیز باید از تنها راهکارهای جایگزین تماس تلفنی استفاده کنند و برای بحرانهای آینده برنامهریزی کنند. بدون اقدام فوری، خسارات اقتصادی و اجتماعی ادامه خواهد داشت.
