اصل پیتر و افزایش بهره وری کارمندان

چگونه می‌توان از مشکلات اصل پیتر دوری کرد؟

افزایش بهره‌وری کارمندان و به‌تبع آن کل سازمان همیشه دغدغه بسیاری از کسب و کارها و فعالان اقتصادی بوده است. در این راستا کتب و مقالات زیادی منتشر و نظریه‌های بسیاری ارائه شده است که یکی از این نظریه‌ها اصل پیتر (Peter principle) است.

اصل پیتر بیان می‌کند که کارکنان در سازمان‌ها به علت نشان دادن شایستگی در یک شغل به شغل بالاتر ارتقا پیدا می‌کنند و این روند تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که به حد بی‌کفایتی در یک شغل برسند و در همان‌جا باقی می‌مانند. ازاین‌رو ما اغلب در سازمان‌ها با افرادی برخورد می‌کنیم که شایستگی شغلی ندارند و این عارضه‌ای است که گریبان گیر بیشتر سازمان‌هاست.

دکتر لارنس پیتر (Laurence Peter) محقق و جامعه‌شناس کانادایی در سال 1968 اصل پیتر را در کتابی با همین عنوان معرفی کرد. دکتر پیتر در کتاب خود اظهار داشته که ناتوانی یک کارمند در درست انجام دادن وظایف یک موقعیت شغلی، به همان اندازه که می‌تواند ناشی از ناتوانی کارمند باشد؛ ممکن است به مهارت‌های موردنیاز آن موقعیت شغلی مرتبط باشد که کارمند فعلی فاقد آن است.

او موارد متعددی را ذکر می‌کند که کارمند در طول خدمتش به مشاغل بالاتری گماشته شده و زمانی که به حد بی‌کفایتی رسیده، در همان شغل متوقف شده است. مطابق اصل پیتر هر موقعیت شغلی در یک سطح سلسله مراتبی در نهایت توسط کارمندانی ناکارآمد پر می‌‌شود تا وظایف تعریف شده آن را انجام دهند.

غلبه بر مشکل اصل پیتر

یک راه‌حل برای مشکلی که اصل پیتر طرح کرده آن است که شرکت‌ها به کارمندانی که قرار است ترفیع بگیرند، مهارت‌های کافی را آموزش دهند و از این موضوع نیز اطمینان داشته باشند که آموزش‌های ارائه شده با موقعیت شغلی موردنظر کاملاً تطابق داشته باشد.
بااین‌حال، دکتر پیتر با بدبینی پیش‌بینی کرده که حتی آموزش‌های مناسب به کارمندان نیز نهایتاً قادر نخواهد بود تا از این مشکل به‌طور کامل جلوگیری کند. موضوعی که پیتر از آن به‌عنوان «جایگاه نهایی» یاد می‌کند. به اعتقاد پیتر ازآنجایی‌که در سلسله‌مراتب سازمان‌ها همه کارکنان مشتاق هستند تا به حد بی‌کفایتی برسند؛ علم سلسله‌مراتب شناسی (Hierarchiology) باید این ضایعه را مورد بررسی و دقت قرار دهد.
امروز همه‌ی سازمان‌ها از سلسله‌مراتب استفاده می‌کنند و باید در شناخت عوارض آن‌هم هوشیار باشند. اصل پیتر این موضوع را به سازمان‌ها گوشزد می‌کند که چگونه پیرامون اصل بی‌کفایتی، آگاهانه به سلسله‌مراتب سازمانشان نگاه کنند.